Kinderen betrekken bij afscheid

Regelmatig komen er kinderen in ons afscheidshuis. Kinderen zorgen vaak voor afleiding en een glimlach door hun onbevangenheid. Zo zei Luuk hardop in de rouwstoet dat het toch wel heel erg jammer was dat opa net voor Sinterklaas was overleden. En Britt zei tijdens het sluiten van de kist dat ze het fijn vond dat oma nu niet meer in de vriezer lag.

 

Veel ouders willen hun kinderen beschermen tegen pijn en verdriet. Begrijpelijk, maar toch help je je kinderen niet door hen ervan weg te houden. Probeer hen juist te betrekken bij wat er gebeurt. Geef je kinderen het gevoel dat ze met hun vragen bij je terechtkunnen. Anders gaan ze misschien in hun eentje worstelen met al die grote vragen. Met jouw goedbedoelde bescherming spaar je je kinderen niet, maar kun je ze onbedoeld juist een gevoel van eenzaamheid geven en het idee dat ze er niet bij horen.

 

Maar hoe vertel je een kind nu dat iemand gestorven is die dicht bij hem stond?

Daarin zijn drie dingen essentieel:

  1. Open zijn. Laat jouw kinderen merken dat ze alle vragen mogen stellen en geef overal openhartig antwoord op. Of zeg eerlijk dat je het antwoord niet weet, dan is het ook goed
  2. Eerlijk zijn. Stel de dingen niet mooier voor dan ze zijn; ook de akelige zaken niet. Als je iets verzwijgt of verdoezelt, zullen je kinderen dat feilloos aanvoelen. Dat kan hen onzeker en zelfs angstig maken.
  3. Duidelijk zijn. Probeer niet in vage termen te spreken. Als je bijvoorbeeld tegen een kind zegt dat iemand voorgoed is gaan slapen, zal hij of zij misschien niet meer naar bed durven. Noem het beestje dus bij de naam, de woorden dood en overlijden mag je best gebruiken. Dit voorkomt misverstanden en het helpt het kind om het definitieve karakter van de dood te begrijpen. Leg gedoseerd en in begrijpelijke taal, die past bij de leeftijd van het kind, uit wat de dood inhoudt. Herhaal jouw boodschap regelmatig zodat alles echt tot je kind kan doordringen. Laat je niet alleen leiden door wat je zelf wilt vertellen, maar luister ook goed naar hun vragen. Dat is de beste leidraad voor wat zij willen weten.

 

Is het verstandig om kinderen afscheid te laten nemen van de overledene?

Wanneer kinderen de overledene niet zien, verdwijnt deze zomaar ineens uit hun leven. Afscheid nemen helpt kinderen om te bevatten dat die ene persoon nooit meer terugkomt – een essentiële voorwaarde van hun verwerkingsproces. Daarom is afscheid nemen zo belangrijk. Ook als het afscheid erg pijnlijk of verdrietig is. Natuurlijk is het doorslaggevend wie er is overleden. Hoe dichter de overledene bij je kind stond hoe belangrijker afscheid nemen is.

Er zijn ook geen regels of voorschriften voor afscheid nemen. Het gaat er om dat je aansluit bij hun behoeften en hun grenzen niet overschrijdt. Jij kent je kind tenslotte het beste. Wil je kind niet mee of niet kijken, forceer dan niets. Dwingen werkt alleen averechts.

 

Je kunt je kinderen op allerlei manieren betrekken bij de uitvaart. Dat kan variëren van meedenken tot meedoen.  Denk bijvoorbeeld aan: kist dragen/rijden, bloemen naar de rouwauto brengen, mee voorop lopen, kaarsen aansteken, iets voorlezen, een tekening maken, herinneringskaartjes uitdelen.

 

Waarvoor je ook kiest, het gaat erom dat de inbreng iets toevoegt voor je kinderen en dat jullie met elkaar terug kunnen kijken op een mooi afscheid. Je kind heeft tenslotte nog een heel leven voor zich